Trong nhiều năm, procurement (mua hàng) thường được nhìn nhận như một bộ phận thuần tác nghiệp – nơi chịu trách nhiệm “đi chợ cho doanh nghiệp”, tối ưu chi phí và thương lượng giá. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động, mức độ chuyên môn hóa ngày càng sâu và áp lực cạnh tranh ngày một khốc liệt, vai trò của procurement đã thay đổi căn bản: từ bộ phận hỗ trợ sang đối tác chiến lược.

Khi procurement không còn chỉ là “tiết kiệm chi phí”

Cách tiếp cận cũ coi procurement như một trung tâm chi phí (cost center) đang dần trở nên lỗi thời. Ngày nay, procurement được đánh giá dựa trên khả năng tạo giá trị tổng thể, không chỉ bằng việc giảm giá mua, mà còn thông qua:

đảm bảo tính liên tục của chuỗi cung ứng

kiểm soát rủi ro nhà cung cấp

hỗ trợ đổi mới sản phẩm và dịch vụ

nâng cao tốc độ và hiệu quả triển khai chiến lược kinh doanh

Đặc biệt trong các ngành FMCG, sản xuất, bán lẻ và marketing services, procurement ngày càng tham gia sớm vào quá trình ra quyết định chiến lược, thay vì chỉ xuất hiện ở giai đoạn ký hợp đồng.

Direct procurement và indirect procurement: Hai logic tạo giá trị khác nhau

Sự phân tách giữa mua hàng trực tiếp (direct procurement) và mua hàng gián tiếp (indirect procurement) phản ánh rõ sự tiến hóa của chức năng procurement.

Direct procurement tập trung vào nguyên vật liệu, linh kiện hoặc dịch vụ trực tiếp cấu thành sản phẩm cuối cùng. Ở đây, procurement ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành, chất lượng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Quyết định mua hàng sai có thể dẫn đến lỗi sản xuất, gián đoạn cung ứng hoặc mất lợi thế giá.

Ngược lại, indirect procurement bao gồm các khoản chi cho vận hành và thương mại như logistics, IT, văn phòng, và đặc biệt là marketing & truyền thông. Dù không trực tiếp tạo ra sản phẩm, nhưng indirect procurement lại quyết định hiệu quả thực thi chiến lược, tốc độ ra thị trường và trải nghiệm khách hàng.

Procurement trong marketing: Từ “kiểm soát chi phí” đến “đồng sáng tạo”

Một trong những chuyển dịch rõ nét nhất là vai trò của procurement trong các chiến dịch marketing. Trước đây, procurement thường bị xem là “rào cản” của sáng tạo do tập trung vào ngân sách và quy trình. Ngày nay, procurement hiệu quả lại đóng vai trò:

kết nối brand team với agency phù hợp

tư vấn mô hình hợp tác tối ưu (retainer, project-based, performance-based)

kiểm soát rủi ro pháp lý và thương mại

đảm bảo ROI cho các khoản đầu tư truyền thông

Trong bối cảnh marketing ngày càng data-driven và đa kênh, procurement trở thành cầu nối giữa tư duy sáng tạo và kỷ luật tài chính.

Mở rộng sang các mô hình mua hàng chiến lược

Ngoài mô hình truyền thống, procurement hiện đại còn mở rộng sang:

outsourcing procurement: cung cấp dịch vụ mua hàng cho bên thứ ba

project procurement: quản trị mua sắm cho các dự án quy mô lớn

procurement trong logistics & 3PL: tối ưu chi phí đầu vào để tăng lợi thế đấu thầu

Ở mỗi mô hình, procurement không chỉ là người thực thi mà là người kiến tạo giá trị, đòi hỏi tư duy thị trường, hiểu biết pháp lý và năng lực quản trị đối tác dài hạn.

Procurement hiện đại: Năng lực cốt lõi của doanh nghiệp

Trong kỷ nguyên biến động và bất định, procurement không còn là “hậu phương” mà đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Doanh nghiệp có procurement mạnh sẽ:

thích ứng nhanh hơn với biến động thị trường

triển khai chiến lược hiệu quả hơn

kiểm soát rủi ro tốt hơn

tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Sự chuyển dịch từ bộ phận hỗ trợ sang đối tác chiến lược không chỉ là thay đổi chức năng, mà là thay đổi tư duy về vai trò của procurement trong toàn bộ chuỗi giá trị doanh nghiệp.