Việc eo biển Hormuz – một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới – tiếp tục bị đóng cửa đang gây ra cú sốc lớn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến dòng chảy hàng hóa bị gián đoạn nghiêm trọng và kéo theo hàng loạt hệ lụy về kinh tế. Đây là khu vực trung chuyển chiến lược khi khoảng 30% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển và 20% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu phải đi qua, vì vậy bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể tạo ra tác động lan rộng trên toàn thế giới, đặc biệt trong bối cảnh xung đột địa chính trị đang leo thang.

Giá dầu và nguyên liệu tăng mạnh trong thời gian ngắn

Tác động rõ ràng nhất của việc đóng cửa eo biển Hormuz là sự tăng giá mạnh của năng lượng và nguyên liệu đầu vào. Trong vòng một tháng, giá dầu thô đã tăng gần 47%, kéo theo sự gia tăng đáng kể của các nguyên liệu công nghiệp khác như polypropylene – một loại nhựa quan trọng trong sản xuất – tăng tới 24% và nhôm tăng khoảng 10%. Những biến động này đang gây áp lực lớn lên các ngành công nghiệp như ô tô, hóa chất, điện tử, máy móc và thực phẩm & đồ uống, nơi chi phí nguyên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cấu trúc giá thành sản phẩm.

Hiệu ứng domino lan sang giá hàng tiêu dùng

Khi giá nguyên liệu đầu vào tăng, chi phí sản xuất cũng tăng theo và sớm muộn sẽ được phản ánh vào giá bán sản phẩm. Trong ngắn hạn, một số doanh nghiệp có thể lựa chọn hấp thụ chi phí để duy trì конкурентоспособность, nhưng về dài hạn, việc tăng giá là điều khó tránh khỏi. Điều này đặc biệt rõ ràng ở các ngành liên quan đến hóa dầu như bao bì thực phẩm, sản phẩm nhựa, thiết bị y tế và hàng tiêu dùng nhanh, nơi mà chi phí nguyên liệu có ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành cuối cùng, từ đó tạo ra áp lực lạm phát trên diện rộng.

Chi phí logistics tăng làm trầm trọng thêm vấn đề

Bên cạnh giá nguyên liệu, chi phí logistics cũng đang tăng mạnh do các tuyến vận tải phải thay đổi lộ trình, kéo dài thời gian giao hàng và phát sinh thêm chi phí nhiên liệu. Giá nhiên liệu bay tăng đã khiến giá vé máy bay leo thang, trong khi vận tải biển đối mặt với tình trạng tắc nghẽn và chi phí container tăng cao. Những yếu tố này cộng hưởng lại tạo ra áp lực kép lên doanh nghiệp khi vừa phải chịu chi phí sản xuất tăng, vừa phải đối mặt với chi phí vận chuyển cao hơn, từ đó làm giảm biên lợi nhuận và buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

Trung Quốc và nguy cơ lạm phát toàn cầu

Một yếu tố quan trọng khác là vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng nguyên liệu toàn cầu, đặc biệt là polypropylene khi quốc gia này chiếm khoảng 28% công suất sản xuất. Nếu Trung Quốc áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ thị trường nội địa, nguồn cung toàn cầu sẽ bị thu hẹp và đẩy giá nguyên liệu lên cao hơn nữa, từ đó làm gia tăng nguy cơ lạm phát tại các nền kinh tế lớn như Mỹ và châu Âu. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc của chuỗi cung ứng toàn cầu vào một số quốc gia trọng điểm vẫn rất lớn.

Doanh nghiệp bắt đầu chuẩn bị kịch bản dài hạn

Trước những biến động này, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai các biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro như rà soát lại chuỗi cung ứng để xác định điểm yếu, tìm kiếm nguồn cung thay thế, tăng mức tồn kho thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mô hình “just-in-time” và đặt trước năng lực vận chuyển để tránh gián đoạn. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn đang trong trạng thái quan sát và chờ đợi do chưa rõ xung đột sẽ kéo dài bao lâu, và nếu tình hình tiếp tục kéo dài trong nhiều tháng, việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc.

Bài học từ khủng hoảng: Chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn mong manh

Sự kiện eo biển Hormuz cho thấy một thực tế rằng chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn phụ thuộc rất lớn vào các điểm nghẽn địa chính trị và dễ bị tổn thương trước các biến động bất ngờ. Chỉ một sự gián đoạn tại một khu vực chiến lược cũng có thể tạo ra hiệu ứng domino, ảnh hưởng đến giá năng lượng, nguyên liệu, logistics và cuối cùng là giá hàng hóa tiêu dùng trên toàn thế giới.

Kết luận: Giá hàng hóa có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới

Nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz tiếp tục kéo dài, giá dầu và chi phí sản xuất nhiều khả năng sẽ còn tăng thêm, kéo theo áp lực lạm phát và làm thay đổi cấu trúc giá của nhiều ngành hàng. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược linh hoạt, đa dạng hóa nguồn cung và tối ưu chi phí để thích ứng với biến động, bởi đây không chỉ là một sự kiện ngắn hạn mà có thể là tín hiệu cho những thay đổi dài hạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.